เล่นว่าวหน้าลมว่าวในทุ่งนาอีสานใต้กับลูก ประสบการณ์ที่เด็กเมืองไม่ค่อยได้มี
30 สิงหาคม 2569
เด็กกรุงเทพหลายคนรู้จักว่าวจากภาพว่าวจุฬากับปักเป้าลอยเหนือสนามหลวงช่วงหน้าร้อน หรือว่าวพลาสติกรูปการ์ตูนที่ซื้อจากหน้าห้างไปวิ่งในสวนสาธารณะ ซึ่งมีต้นไม้ ตึก และคนเดินอยู่รอบด้าน ภาพว่าวในทุ่งนาอีสานใต้ต่างออกไปมาก ที่นี่ไม่มีอะไรขวางลมเลยสุดสายตา
คนอีสานเรียกลมเหนือที่เริ่มพัดช่วงปลายฝนต่อต้นหนาวว่า “ลมว่าว” ชื่อนี้บอกอยู่แล้วว่าเป็นฤดูของอะไร พอข้าวในนาถูกเกี่ยวไปหมด ทุ่งเหลือแต่ตอซังกับกองฟาง เด็กในหมู่บ้านก็เริ่มหอบว่าวออกมาวิ่งกันตอนเย็น
ว่าวพื้นบ้านอีสานมีหลายแบบ บางแบบผูกคันไม้เล็กๆ ที่เรียกว่าแอกไว้ที่หัวว่าว พอลมพัดผ่านจะมีเสียงหึ่งๆ ดังลงมาจากฟ้า เด็กที่ได้ยินครั้งแรกมักแหงนหน้าหาที่มาของเสียงจนลืมดึงสาย
ไม่ต้องมีว่าวสวยราคาแพงก็เล่นได้ ว่าวง่ายๆ ทำเองกับลูกได้ในหนึ่งบ่าย
- เหลาไม้ไผ่ให้บางและเบาสองซี่ หรือใช้ไม้เสียบลูกชิ้นยาวๆ แทน ผูกเป็นรูปกากบาท
- ตัดกระดาษว่าวหรือถุงพลาสติกบางๆ ให้ใหญ่กว่าโครงเล็กน้อย พับขอบแล้วติดกาวหรือเทปรอบโครง
- ผูกเชือกคามที่โครงสองจุด เพื่อให้ว่าวเอียงรับลมได้
- ติดหางยาวจากเศษผ้าหรือเศษกระดาษ หางช่วยให้ว่าวไม่ควงสว่าน
- ใช้ด้ายหรือเชือกไนลอนเส้นเล็กพันกับไม้หรือกระป๋องเป็นที่เก็บสาย
ครั้งแรกว่าวอาจตกซ้ำๆ เด็กจะหงุดหงิด แต่นี่คือส่วนที่ดีที่สุด เขาจะได้เรียนรู้ว่าต้องวิ่งทวนลม ต้องปล่อยสายช้าๆ ต้องรอจังหวะลมมา ทั้งหมดนี้เป็นการเล่นที่ได้ใช้ขา ใช้ตา และใช้ความอดทนไปพร้อมกัน ใครกำลังมองหาของเล่นที่ชวนลูกเงยหน้าจากจอมาใช้มือและตา ในวันธรรมดาที่บ้าน ว่าวอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี
ทุ่งโล่งแบบนี้หาง่ายที่สุดถ้าได้พักในหมู่บ้าน เจ้าบ้านมักรู้ว่าแปลงไหนเกี่ยวเสร็จแล้วและเจ้าของใจดี อ่านการเป็นแขกที่ดีเวลาไปนอนบ้านชาวบ้าน ไว้ก่อนเดินทาง และไม่ว่าทุ่งจะดูว่างแค่ไหน ขออนุญาตเจ้าของนาก่อนเข้าไปเสมอ ไม่เข้าแปลงที่ยังไม่เกี่ยว และไม่เหยียบกองฟางที่เขาเก็บไว้ใช้
ระหว่างที่เด็กๆ วิ่งว่าว ผู้ใหญ่อาจได้นั่งคุยกับแม่ๆ ที่ทอผ้าอยู่ใต้ถุนบ้านใกล้ๆ ถ้าสนใจผ้าผืนไหน ลองดูวิธีสังเกตเนื้อไหมและลายผ้าสำหรับคนซื้อครั้งแรก ส่วนว่าวฝีมือชาวบ้านบางคนทำได้สวยจนน่าซื้อกลับ ช่วงหลังของดีชุมชนหลายอย่างเริ่มขายผ่านเน็ต ใครอยากรู้ว่าชาวบ้านเริ่มเอาของทำมือขึ้นหน้าร้านออนไลน์กันอย่างไร ก็มีเรื่องเล่าไว้
ช่วงเย็นที่แดดอ่อน ลมนิ่งขึ้น และว่าวลอยค้างอยู่บนฟ้าเฉยๆ เป็นช่วงที่เด็กหลายคนยอมนั่งลงบนคันนาเงียบๆ ได้นานกว่าที่พ่อแม่เคยเห็น
สิ่งที่ต้องระวังที่สุดคือสายไฟฟ้าที่พาดผ่านทุ่ง ก่อนปล่อยว่าวให้มองรอบตัวทุกครั้ง เลือกจุดที่ห่างจากเสาไฟและสายไฟให้มาก ถ้าว่าวไปติดสายไฟ ห้ามดึงหรือปีนไปเอาเด็ดขาด ปล่อยทิ้งไว้แล้วแจ้งการไฟฟ้าในพื้นที่